Prequel and Sequel in Indian Movies: ‘बाहुबली’, ‘केजीएफ’, ‘भुलभुलैय्या’, ‘सिंघम’ आणि मराठीमध्ये ‘टाइमपास’ अशा काही निवडक यशस्वी सिनेमांच्या फ्रेंचाईजी मनोरंजनसृष्टीत आहेत. या सिनेमांचा विशिष्ट प्रेक्षकवर्ग आहे. निर्माते आणि दिग्दर्शकांच्या हाती जणू सिक्वेलच्या निमित्तानं हुकमी एक्का लागलेला असतो. पण, या सर्व सिनेमांना एकाच तराजूत मोजता येणार नाही. ते एकमेकांपेक्षा वेगळे आहेत. सिक्वेलच्या बाबतीत सर्वव्यापी विचार केल्यास हॉलिवूडच्या पडद्यावरील ‘मार्व्हल सिनेमॅटिक युनिव्हर्स’ आणि ‘डीसी’चे सिनेमे अग्रस्थानी आहेत. पण, आता हा सिक्वेलचा सिलसिला दाक्षिणात्य सिनेमे, बॉलिवूड आणि मराठीतही तितकाच हिट होताना दिसतोय. सुपरहिट सिनेमाचे दोन किंवा त्याहून अधिक चित्रपट प्रदर्शित झाले असतील तर त्या चित्रपटांना सीरिज किंवा फ्रेंचाइजी असं संबोधलं जातं. ‘केजीएफ २’, ‘गोलमाल ४’, ‘मुंबई पुणे मुंबई ३’, ‘टाइमपास ३’, ‘दे धक्का २’ या सिनेमांना फ्रेंचाइजी अथवा सीरिज म्हटलं जातं. इतकंच नव्हे तर सिनेमांचे सर्वच प्रकार फ्रेंचाइजी या प्रकारात मोडतात. सिक्वेल, प्रिक्वेल, क्रॉसओव्हर, स्पिनऑफ आणि रिबूट हे प्रकार फ्रेंचाइजीशी संबंधित आहेत.

​सिक्वेल-प्रिक्वेलमधून होतेय जबरदस्त कमाई

सिक्वेलचा फंडा बॉलिवूडमध्ये खूप आधीपासून आहे. ‘क्रिश’, ‘धूम’, ‘आशिकी’, ‘सिंघम’, ‘दबंग’ या सिनेमांसह त्यांचे सिक्वेलही हिट ठरले आहेत. मात्र सध्या दाक्षिणात्य सिनेमांचे सिक्वेल वरचढ ठरत आहेत. अलीकडेच आलेल्या केजीएफ २ ने १२५० कोटींची कमाई केल्याची माहिती समोर आली आहे. ‘बाहुबली’, ‘केजीएफ’, ‘दृश्यम’, ‘कंचना’, या सिनेमांनी प्रेक्षकांची वाहवा तर मिळालीच पण त्याचबरोबर तगडी कमाईही केली. मराठीमध्येही ‘मुंबई-पुणे-मुंबई’, ‘टाइमपास’, ‘दे धक्का’, ‘टकाटक’ या सिनेमांनी प्रेक्षकांनी पसंती दिली आहे.

​जुन्या सिनेमांचे बनतायंत सिक्वेल

दुसरीकडे ‘ट्रेंड रिमेक’ ही संकल्पना उदयास आलीय. जुन्या सिनेमाचा सिक्वेल सध्याच्या प्रसिद्ध कलाकारांबरोबर करावा असं निर्मात्यांना वाटू लागतं. प्रेक्षकांनाही हा सिक्वेलचा प्रयोग काही अपवाद वगळल्या आवडतोय. अशा सिक्वेलमध्ये आशय थोड्या प्रमाणात आधीच्या भागासारखा असला तरी कलाकार मात्र नव्या पिढीतले असल्यानं प्रेक्षकांसाठी ते आकर्षणाचा भाग ठरताहेत. म्हणूनच ‘जुडवा’ आणि ‘कुली नं १’च्या सिक्वेलमध्ये सलमान खान आणि गोविंदाच्या ऐवजी अभिनेता वरूण धवन दिसला.

​व्यक्तिरेखा लोकप्रिय म्हणून…

एखाद्या सुपरहिट ठरलेल्या सिनेमातील व्यक्तिरेखेला पसंती मिळते. दोन किंवा त्याहून अधिक सिनेमातील प्रसिद्ध व्यतिरेखांना एकत्र आणलं जातं. हॉलिवूडमध्ये याप्रकराचा ट्रेंड अनेकदा पाहिला जातो. त्याला क्रॉसओव्हर (Crossover Movies) असं म्हटलं जातं. हा प्रकार मार्व्हलच्या अव्हेंजर्स आणि गार्डियन्स ऑफ गॅलेक्सी सिनेमातील व्यक्तिरेखा अॅव्हेंजर्स एंडगेममध्ये (Avengers Endgame) एकत्र पाहायला मिळतात. भारतामध्येही या सिनेमा सीरिजचा मोठा चाहतावर्ग आहे. अशाप्रकारे क्रॉसओव्हर सिनेमा म्हणजे सिनेरसिकांसाठी पर्वणीच असते.

​एकाच सिनेमात दुसऱ्याची घोषणा

काही निर्मात्यांमध्ये त्यांच्या चित्रपटाच्या मांडणी, कथा, कलाकारांच्या बाबतीत इतका आत्मविश्वास असतो की ते पहिल्या सिनेमाच्या घोषणेच्या वेळीच त्यापुढील सिनेमाही जाहीर करतात. बहुचर्चित ‘ब्रह्मास्त्र’ देखील दुसरा भाग घेऊन येणार आहे. काही सिनेमांची ट्रायोलॉजीही प्रदर्शित केली जाते, अर्थात ज्यात तीन चित्रपट असतात. विवेक अग्निहोत्री यांनी ‘द ताश्कंद फाइल्स’ सिनेमाच्या ट्रायोलॉजीनुसार ‘द कश्मीर फाइल्स’ प्रदर्शित केला असून आता ते ‘द दिल्ली फाइल्स’ या तिसऱ्या सिनेमाच्या तयारीला लागले आहेत. तर मराठीत लेखक-दिग्दर्शक दिग्पाल लांजेकर छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या कालखंडातील एकूण आठ सिनेमांचं ‘शिवअष्टक’ करतोय.

​दस साल बाद…

टॉम क्रुझच्या १९८६ साली प्रदर्शित झालेल्या ‘टॉप गन’चा सिक्वेल ‘टॉप गन मॅव्हरिक’ हा सिनेमा लीगेसी सिक्वेल या प्रकारात मोडतो. लीगेसी सिक्वेल म्हणजे सिनेमाच्या दोन पर्वांच्या प्रदर्शनात किमान दहा वर्षांचे अंतर आणि मूळ व्यक्तिरेखेत कोणतेही बदल न करता इतर सहकलाकारांमध्ये थोडेफार फेरबदल केले जातात. सनी देओल आणि अमिशा पटेल यांची मुख्य भूमिका असलेल्या ‘गदर एक प्रेमकथा’ हा सिनेमा या प्रकारात मोडणारा आहे. त्याचा दुसरा भाग लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीस येणार आहे.

​सिनेमातून साहित्यकृती

एखाद्या पुस्तकातील आशयावर आधारित सिनेमाची निर्मिती केली जाते; त्यास अॅडॅप्टेशन म्हणजेच रुपांतर असे म्हणतात. ‘टू स्टेट्स’, ‘थ्री इडियट्स’ असे काही लोकप्रिय हिंदी सिनेमे रुपांतर प्रकारातलेच आहेत. काही महिन्यांपूर्वी प्रदर्शित झालेला ‘चंद्रमुखी’ हा मराठी सिनेमाही विश्वास पाटील यांच्या ‘चंद्रमुखी’ कादंबरीवर आधारित होता.

​जुन्या पुस्तकाला नवं कव्हर

एखाद्या सुपरहिट चित्रपटाच्या सिक्वेलची निर्मिती होते आणि त्याच्या आशयातली वळणं, ट्विस्ट संपलेले असतात. तेव्हा मुख्य भूमिकेतील व्यक्तिरेखेला नव्या कोऱ्या कथेत एंट्री देत नव्या चित्रपटाची सुरुवात केली जाते; त्याला रिबूट म्हणतात. ‘लगे रहो मुन्नाभाई’ हा सिनेमा ‘रिबूट’चे एक चांगले उदाहरण ठरू शकते. प्रेक्षकांना अशाप्रकारच्या कथानकांमध्ये आणलेले ट्विस्ट विशेष भावतात.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.