स्टँड-अप कॉमेडीला (stand up comedian raju shrivastav dead) भारतात नव्या उंचीवर नेणारा कॉमेडी किंग राजू श्रीवास्तव आता आपल्यात नाही. बुधवार, 21 सप्टेंबर रोजी राजू श्रीवास्तव यांनी दिल्लीतील एम्समध्ये (AIIMS) अखेरचा श्वास घेतला. 10 ऑगस्टपासून राजू श्रीवास्तव यांच्या प्रकृतीशी संबंधित अनेक भावनिक बातम्याही तुम्ही ऐकल्या असतील. व्यायाम करत असताना राजू श्रीवास्तव यांना हृदयविकाराचा झटका आला होता. गेल्या 41 दिवसांपासून ते व्हेंटिलेटरवर (Ventilator) होते. एक मशीन ज्यावर रुग्णाला तेव्हा झोपवले जाते जेव्हा त्याचे शरीर इतके कमकुवत होते की त्याला धड श्वासही घेता येत नाही. म्हणूनच व्हेंटिलेटरला लाइफ सपोर्ट मशीन असेही म्हणतात.

आपल्याला व्हेंटिलेटरशी संबंधित तांत्रिक गोष्टी माहित नसतातच पण प्रत्येकाला एवढं तर माहित असतं की रुग्णाला व्हेंटिलेटरवर ठेवलं गेलं म्हणजे प्रकरण थोडे अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहे. पण याचा अर्थ असा नाही की रुग्णाची बरी होण्याची आशा संपली आहे. हे रुग्णाला बरे होण्यास मदत करते. आणि रुग्ण धोक्याबाहेर येताच व्हेंटिलेटर काढून टाकले जाते. अशा परिस्थितीत व्हेंटिलेटरची गरज कधी पडते हे तुम्हालाही जाणून घ्यायला आवडेल का? आजारातून बरे होण्यात त्याची भूमिका काय आहे? व्हेंटिलेटरवर ठेवणे कोणत्या गोष्टीकडे इशारा करतं म्हणजे धोक्याच्या की सुरक्षिततेच्या? व्हेंटिलेटरवरचा माणूस किती दिवसात बरा होऊ शकतो की बरं होण्याची आशाच संपलेली असते? चला तर जाणून घेऊया तुमच्या मनातील अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे.

व्हेंटिलेटर कसं काम करतं?

एनआयएचच्या (NIH) मते, व्हेंटिलेटर थेट फुफ्फुसात ऑक्सिजन पोहोचवते आणि शरीरातून कार्बनडायऑक्साइड काढून टाकण्याचे काम करते. जे रुग्णाचे शरीर गंभीर स्थितीत स्वतः करू शकत नाही ते काम व्हेंटिलेटर करते. व्हेंटिलेटर रुग्णाच्या नाकातून किंवा तोंडातून घातल्या जाणार्‍या नळीद्वारे ऑक्सिजन देत असतो. एका नळीचे टोक एका मशीनला (व्हेंटिलेटर) जोडलेले असते जे हवा आणि ऑक्सिजनचे मिश्रण ट्यूबच्या मदतीने फुफ्फुसात पंप करते. हे मशीन शरीरात प्रवेश करण्यापूर्वी हवा गरम आणि आर्द्र करतं. व्हेंटिलेटर पुढे सकारात्मक हवेचा दाब राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते, जे फुफ्फुसातील लहान हवेच्या पिशवी (एल्वियोली) कोसळण्यापासून रोखण्यास मदत करते.

(वाचा :- मुतखडा, शरीरावरची चरबी यासारख्या अजून 3 आजारांतून व्हाल कायमचे मुक्त, फक्त या झाडाच्या पानांचा मनसोक्त वास घ्या)

व्हेंटिलेटरची गरज कधी भासते?

न्यूमोनिया, सीओपीडी, मेंदूला दुखापत आणि हार्ट स्ट्रोक यासारख्या अनेक परिस्थितींमध्ये व्हेंटिलेटरचा वापर करावा लागतो. किंवा अशी स्थिती जेव्हा उद्भवते जेव्हा फुफ्फुसाचे कार्य बिघडवणारा रोग झाला आहे आणि फुफ्फुसे नैसर्गिकरित्या ऑक्सिजन शरीरात घेऊ शकत नाहीयेत तेव्हा व्हेंटिलेटर आवश्यक असते. याशिवाय सामान्य शस्त्रक्रिये दरम्यान भूल दिल्या जाणाऱ्या रुग्णांसाठीही व्हेंटिलेटरचा वापर केला जातो.

(वाचा :- या शिफ्टमध्ये ऑफिसला जाणा-यांनी कायम राहावं सावध, नाहीतर होतात जीवघेणे आजार, करा आयुर्वेदिक डॉक्टरांचे हे उपाय)

किती दिवस व्हेंटिलेटरवर ठेवले जाऊ शकते?

रुग्णाला किती दिवस व्हेंटिलेटरवर ठेवायचे हे रुग्णाच्या प्रकृतीवर अवलंबून असते. काहींना फक्त एक किंवा दोन तासांसाठी ठेवले जाते, तर काही रुग्णांना वर्षानुवर्षे व्हेंटिलेटरवर ठेवले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर ते तुमच्या फुफ्फुसांच्या कार्यक्षमतेवर अवलंबून असते, जर तुमचे फुफ्फुस स्वतः श्वास घेण्यास सक्षम असतील तर व्हेंटिलेटर (life support ventilator) काढून टाकलं जातं.

(वाचा :- हार्ट अटॅक, लिव्हर फेल, स्ट्रेस, रक्ताच्या गाठी या महाभयंकर रोगांपासून होईल बचाव, फक्त ही गोष्ट खा व पाणी प्या)

व्हेंटिलेटर रूग्णाला बरं करतं का?

जर तुम्हाला असे वाटत असेल की व्हेंटिलेटर रुग्णाला बरे करण्याचे काम करते तर तुम्ही चुकीचे आहात. व्हेंटिलेटर केवळ रुग्णाला जगण्याची पहिली पायरी पार करण्यास म्हणजेच श्वास घेण्यास मदत करते. म्हणजेच ते बिघडलेल्या फुफ्फुसांना काम करण्यास मदत करते.

(वाचा :- बापरे, अंघोळ करताना या चुका केल्यास हळुहळू डॅमेज व फेल होऊ शकतात अनेक अवयव, तीन नंबरची चूक प्रत्येकजण करतो..!)

रूग्ण बरा होण्याची आशा किती असते?

पबमेडमध्ये (Pubmed) प्रकाशित झालेल्या रिपोर्टनुसार, अभ्यासात असे दिसून आले की, सरासरी 4 आठवडे व्हेंटिलेटरवर असलेल्या सुमारे 43.9% रुग्णांचा रुग्णालयात मृत्यू झाला. रुग्णालयातून सोडण्यात आलेला कोणताही रुग्ण सुरुवातीला मदतीशिवाय घरी परतू शकला नाही. डिस्चार्ज झाल्यानंतर 6 महिन्यांनी 50% पेक्षा जास्त रुग्णांचा मृत्यू झाला.

(वाचा :- दारूपेक्षाही विषारी आहे हे ड्रिंक, रोज प्यायल्यामुळे तरूणाचे सर्व अवयव झाले खराब, पित असाल तर ताबडतोब सावधान..!)

व्हेंटिलेटरमुळे होणारे नुकसान

Webmd नुसार, व्हेंटिलेटर वापरण्याचे काही तोटेही आहेत. यामध्ये संसर्ग (infection) आणि फुफ्फुसांचे नुकसान प्रमुख आहे. तुमच्या वायुमार्गात अर्थात श्वसननलिकेत टाकलेली छोटीशी नळी किंवा पाइप तुमच्या फुफ्फुसांच्या भिंतींमधील लहान हवेच्या थैल्यांना संक्रमित करणारे बॅक्टेरिया आत जाऊन देऊ शकते. याव्यतिरिक्त, नळीतील घाण साफ करणं कठीण असतं त्यामुळे ही घाण फुफ्फुसांत जाऊन संक्रमणास कारणीभूत ठरू शकते आणि जळजळ वाटू शकते. यासोबतच व्हेंटिलेटरमधून शरीरात येणारा ऑक्सिजन तुमच्या फुफ्फुसांसाठी घातक ठरू शकतो. जर हवेचे जोर किंवा प्रमाण खूप जास्त असेल किंवा तुमची फुफ्फुसे खूप कमकुवत असतील तर ते तुमच्या फुफ्फुसाच्या ऊतींना नुकसान पोहोचवू शकते.

(वाचा :- Long Life Secret: मजबूत व 100 पेक्षा जास्त वर्षे आयुष्य जगण्यासाठी करा ही 6 कामे, म्हातारपणीही होणार नाहीत आजार)

जर तुमचं कोणी असेल व्हेंटिलेटरवर तर ही काळजी घ्या

सर्वप्रथम हे जाणून घेणे महत्वाचे आहे की शरीरात मोठमोठ्या मशिन लावून ठेवल्या आहेत याचा अर्थ असा मुळीच नाही की आपला माणूस खूप वेदनेत आहे. रुग्णाला व्हेंटिलेटरवर खूप कमी किंवा वेदना होतच नाहीत. त्यामुळे जेव्हाही तुम्ही त्यांना भेटायला जाल तेव्हा त्यांना पाहून अजिबात दु:खी होऊ नका आणि त्यांना त्रास होईल असे काहीही बोलू नका.

(वाचा :- भले कितीही भूक लागुदे पण ‘या’ वेळी अजिबात एक घासही खाऊ नका, 25 टक्के वाढेल कॅन्सरचा धोका – स्टडीमध्ये दावा..!)

टीप : हा लेख फक्त सामान्य माहितीसाठी आहे. हे कोणत्याही प्रकारे कोणत्याही औषधाचा किंवा उपचारांचा पर्याय असू शकत नाही. अधिक माहितीसाठी नेहमी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क साधा.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.